Położenie
Puszcza Świętokrzyska położona jest na Wyżynie Kieleckiej w rejonie Płaskowyżu Suchedniowskiego. Północną granicę regionu wyznaczają rzeki Kamienna i Czarna Konecka, natomiast południową Świślina i Bobrza. Płaskowyż Suchedniowski na zachód sięga do Radoszyc i Wilczkowic.

Ekosystem

Rzeźbę terenu charakteryzują spłaszczone wzniesienia o niewielkich wysokościach względnych. Na terenie puszczy znajdują się źródła dopływów Nidy (Bobrza), Pilicy (Krasna, Czarna Taraska) i Kamiennej (Kuźniczka, Kobylanka, i Jaślana).

Podłoże stanowią gleby powstałe na piaskowcu: iły, łupki, margle i miejscowe glinki ogniotrwałe. Duży wpływ na glebę wywarła eksploatacja naturalnych złóż rud metali. Zbędne pokłady ziemi wydobywano na powierzchnię, w ten sposób zalegający głębiej węglan wapnia znacznie użyźnił gleby powierzchniowe.

Klimat sprzyja powstawaniu i rozwojowi wielopiętrowej struktury lasu. Dominują tu żyzne bory i lasy mieszane. Lokalnie występuje buczyna karpacka, grądy, bór bagienny, łęgi olszowo – jesionowe i zbiorowiska roślinności kserotermicznej. Wiele cennych gatunków roślin porasta torfowiska źródliskowe, śródleśne i przystrumieniowe łąki.

Flora
W drzewostanach dominuje sosna i jodła, z domieszkami buka, dębu, graba, lipy, osiki, jesiona, klonu, olchy i świerka. Unikatowym walorem puszczy są stanowiska modrzewia polskiego, niektóre egzemplarze osiągają wiek 250 lat, wysokość 38m i średnicą ponad metra.

W runie leśnym występują rośliny górskie widłak wroniec, paprotka zwyczajna, zanokcica północna, storzan bezlistny, liczydło górskie, bluszcz pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, lilia złotogłów, arnika górska. Na terenie puszczy w rezerwacie Świnia Góra występuje reliktowy mech świecący (Schistostega osmundacae), zajmuje ocienione stanowiska na skałach i w jaskiniach. Gatunki łąkowe i bagienne reprezentowane są przez pełnik europejski, kosaciec syberyjski, bodziszek błotny, storczyk plamisty, bagno zwyczajne, rosiczkę okrągłolistną.

Na szczególną uwagę zasługują występujące tu chronione gatunki grzybów szmaciak gałęzisty, podgrzybek pasożytniczy i purchawicy olbrzymiej. Najbardziej unikatowy jest pasożytniczy modrzewnik lekarski umieszczony w Czerwonej Księdze zagrożonych gatunków. Znajdowany jest na stanowiskach pojedynczych starych modrzewi w rezerwacie Świnia Góra.

Fauna
Kompleksy leśne Puszczy Świętokrzyskiej są środowiskiem życia łosia, jelenia, sarny, dzika, borsuka, lisa i mniejszych ssaków wiewiórek, popielicy, ryjówek malutkiej i aksamitnej. W okolicach cieków wodnych swoje żeremia buduje bóbr.

Tereny puszczy odznaczają się bogactwem takich rzadkich gatunków ptaków jak bocian czarny, orlik krzykliwy, puszczyk uralski, puchacz, cietrzew, jarząbek, słonka, samotnik, derkacz i dzięcioł białogłowy.

Znacznym walorem są występujące tu największe krajowe chrząszcze rohatyniec nosorożec, jelonek rogacz i kozioróg dębosz oraz rzadkie gatunki motyli pokłonnik osiniec, mieniaki i szlaczkoń torfowiec.

Ochrona
Tereny Puszczy Świętokrzyskiej stanowią cenny skarb przyrody polskiej, ponieważ miejscami zachował się tu unikatowe pierwotne lasy. Krajobraz wzbogacają zwalone drzewa porośnięte mchami, porostami i hubami i podszycie gęsto porośnięte młodymi samosiewkami. W celu ochrony tych terenów utworzono Sieradowski Park Krajobrazowy i Suchedniowsko – Oblęgorski Park Krajobrazowy. Znajduje się tam kilka rezerwatów m.in. Świnia Góra, Dalejów chronione są tu unikatowe naturalne drzewostany ze stanowiskami modrzewia polskiego.